Woordenonderzoek, deel 2

  • Posted on: 22 May 2020
  • By: hans

Iedereen denkt wel eens na weer een ruzie met partner of familielid: begrijp je me nou met opzet verkeerd? Soms wel, dan is het gewoon fijn om je niet zo in te leven. Maar vaak ook niet. Dan blijkt dat we de woorden heel anders kunnen begrijpen dan de ander heeft bedoeld. Hoe zit dat nou met die woorden?

Ik wil wel eens weten hoe veel variatie er bij mensen zit in het ervaren van woorden. We gebruiken ze de hele dag, maar wat doen ze nou eigenlijk met ons?

Daarom heb ik een kleine enquête gemaakt met twee vragen, de eerste over een ding, de tweede over een handeling:

Wat ervaar je wanneer ik zeg "een pak melk"?
(Zie je het voor je? Voel je het papier/plastic? Enzovoorts, graag een zo compleet mogelijke beschrijving.)

en

Wat ervaar je wanneer ik zeg "melk drinken"?
(Zie je het voor je? Ruik je het? Proef je het? Enzovoorts, graag een zo compleet mogelijke beschrijving.)

Het is op geen enkele manier wetenschappelijk.
Mijn voorlopige conclusies zijn gebaseerd op 5 mensen die de enquête hebben ingevuld. Aangevuld met ongeveer 10 persoonlijke gesprekken over hetzelfde onderwerp die ik met mensen heb gevoerd.

Aphantasia
Van de 15 mensen zien er 11 het pak melk voor zich. 1 persoon zag alleen de letters 'Melk' voor zich en 3 mensen zien niks.  Deze 3 mensen ervaren geen beeld wanneer ze denken aan 'een pak melk'.
Ik heb het niet nagevraagd, maar als ze dat bij geen enkel woord hebben dan heet dat 'Aphantasia'. Mensen met aphantasia hebben nooit beelden in hun geestesoog. Wanneer ze denken aan een strandvakantie, dan zien ze geen zee, geen palmen, geen zand, geen enkel beeld.

Aphantasia is geen stoornis. Mensen die dat hebben, kunnen prima functioneren in de samenleving. Het is voor mensen met aphantasia onvoorstelbaar dat de meeste andere mensen wél echt de beelden voor zich zien, wanneer ze aan een object denken. Zo is het voor anderen vaak onvoorstelbaar te ontdekken dat mensen met aphantasia dat niet hebben.

Zintuigen
Voor de andere zintuigen geldt in mijn mini-onderzoek hetzelfde. Sommige mensen zien alleen maar een pak melk. Anderen ruiken de melk en proeven de smaak van melk. Sommigen zien de melk in de koelkast staan. Of horen de melk klokken als het in een glas geschonken wordt.

Waar ik dacht dat er mogelijk verschil zou zijn in het ervaren van het object of het ervaren van de handeling, blijkt dat uit mijn mini-onderzoek niet. Als je bij 'een pak melk' de melk al proeft, doe je dat bij 'melk drinken' ook en vice versa.

Sommige mensen associeren melk met 'vies' of 'lekker' of denken aan de supermarkt en de koeling waarin het pak normaal staat. Of aan de dieren (of planten) die de melk hebben geproduceerd.

Allerlei combinaties van zien, voelen, ruiken, proeven, horen, beweging, letters zien, zijn mogelijk. Met allerlei associaties erbij.

Onvoorstelbaar anders
Hoe wij de woorden ‘een pak melk’ en 'melk drinken' ervaren is zo enorm anders, bijna onvoorstelbaar anders. Het is niet enkel dat we andere herinneringen en associaties hebben bij deze woorden. We ervaren woorden anders.

Als dat al bij ‘een pak melk’ is, hoe is het dan bij veel complexere concepten? Zoals die heel belangrijke zaken waar je laatste ruzie over ging.

Kúnnen we elkaar eigenlijk wel begrijpen?

Als je nog mee wil doen, graag. Ik wil eigenlijk nog wel meer inzicht in welk percentage mensen wat ervaart. Dus meer inzendingen zijn nog welkom.

Een aantal van de inzendingen:

Wat ervaar je wanneer ik zeg "een pak melk"?

"Ik zie een pak melk voor me."

"Ik zie een afbeelding van een melkpak - dus eigenlijk zonder de melk. De vorm, de kleuren zoals ik die ken van het merk dat wij het meest kopen. Daarbij denk ik ook meteen aan de supermarkt, de koeling, dat soort dingen. Maar dat zijn dus eigenlijk verdergaande associaties die ook ontstaan op het moment dat ik dit opschrijf. Het zou anders zijn als je zou vragen hoe ik het woord 'melk' ervaar. "

"Ik zie pak van karton in de kleur donker blauw/wit. Het pak voelt koud/fris aan (komt net uit de koelkast)."

"Dan proef ik halfvolle melk, heerlijk koel , heb de nijging om me af te vragen of dit nu halfvolle of volle melk is. De melk komt natuurlijk uit een pak en niet uit plastic, koop ik nooit."

Wat ervaar je wanneer ik zeg "melk drinken"?

"halfvolle koude melk, heerlijke koele romige smaak. Neem 's avonds ook weleens een mok en maak warme chocolademelk."

"Rare stroef gevoel in de mond van de melk en een klets koud vocht. "

"Ja, als je zegt drinken, dan denk ik aan het gevoel van een slok koude melk in mijn keel, de smaak / geur, de temperatuur, het keelgevoel, de witte kleur, enz. Hoewel ik eigenlijk nauwelijks nog melk drink, maar dat geeft niet want ik heb in mijn leven vaak melk gedronken. Overigens denk ik dan aan koemelk. Simpelweg omdat ik dat het vaakst heb gedronken. Maar het had ook geitenmelk, schapenmelk, havermelk of amandelmelk kunnen zijn. Nu mijn dochter een vegan lifestyle heeft aangenomen komt dat steeds meer in beeld. "

"Ik zie een glas melk"