Pu

Vanuit de leegte kijk ik naar de leefwereld. Rationeel gezien snap ik er maar weinig van. Waarom bestaan we? Waarom doen we elkaar zoveel pijn? Zo zijn er nog duizenden vragen waar ik eigenlijk geen antwoord op heb. En die antwoorden heb ik vaak wél nodig. Om mijn keuzes in het dagelijks leven te ondersteunen.

Het leven vraagt ondersteuning van mijn verstand, maar zolang de kloof tussen leefwereld en leegte er is, komt die ondersteuning er niet.

In de leegte komen er flarden voorbij, woorden, beelden, van alles. Soms woorden die een poging wagen om de kloof te overbruggen. Maar de meesten blijven niet hangen. Ze vallen weer weg in de leegte.

Het eerste woord die wel blijft hangen is een woord die ruimte geeft aan het niet-snappen.

Met dat woord kan ik een groot deel van de leegte én een groot deel van de leefwereld tegelijk benoemen.

Dat woord is een flard, net als de anderen in de flardenleegte. Maar waar de anderen geen grip hebben in de leegte en daardoor weer verdwijnen, heeft dit woord geen grip nodig. Het geeft mijn niet-begrijpen van de leegte een plek. Het erkent de leegte en erkent tegelijkertijd dat ik ook maar weinig van de leefwereld snap.

Hoewel mijn verstand graag alles wil snappen, ziet het ook wel in dat zeker in de leegte, maar ook in de leefwereld er genoeg is dat niet te snappen ís. Een woord voor het niet-snappen is daarom iets wat mijn verstand kan gebruiken om met de leegte én de leefwereld om te gaan. Het is de eerste pijler van het platform.

Het woord heeft een naam. Pu. En het heeft een definitie:

Alles wat ik nu niet weet of begrijp.

Alles wat ik niet weet of begrijp is pu.

De zin van het leven is pu. Hoeveel melk ik thuis heb wanneer ik in de supermarkt loop is pu.

Pu kan gebruikt worden bij praktische zaken en bij filosofische en spirituele vragen.

Bestaat er leven op andere planeten? Dat is op dit moment pu. Hoe komt bewustzijn tot stand? Ook pu. Waar zijn mijn sleutels? pu.

Pu is de ruimte tussen alles wat we wel weten.

Naast een naam en een definitie heeft pu heeft ook een symbool, een cirkel met een stip:

Het komt terug bij één van de pijlers in de mirdanafbeelding

Pu is het eerste woord van de Mirdan-filosofie. Wanneer je zweeft in de leegte, met een behoefte aan een eerste woord voor het platform, dan is een woord voor dat wat je niet weet een heel handige keus. In zowel de leegte als de leefwereld is er nogal veel dat je niet weet. Een woord die niet-weten zichtbaar maakt, hanteerbaar.

Pu heeft een strakke definitie: Alles wat ik nu niet weet of begrijp. Misschien vreemd voor een eerste woord die opduikt uit de leegte. Maar daar kom ik in ‘De Poort’ op terug.

Alles

De ‘Alles’ in “Alles wat ik nu niet weet of begrijp”, geeft aan dat pu een verzameling is van dingen die je niet weet of begrijpt. Het is een abstractie, een vakje in je hoofd, waar je al die zaken in kan stoppen of er weer uit kunt halen. Pu is geen waarheid of zekerheid. Het bestaat niet buiten ons. Het is niet gebaseerd op een werkelijk bestaand object. Het is enkel een verzameling.

Het lijkt een beetje op een wiskundige verzameling, zoals N, dat staat voor natuurlijke getallen. N bestaat ook enkel in onze hoofden. Als je buiten loopt in het bos zijn er veel telbare objecten te vinden. Maar de verzameling N is daar niet. dat geldt ook voor pu. In hetzelfde bos zie je wellicht veel dat je niet weet of begrijpt, maar de verzameling pu bestaat alleen in ons hoofd.

Ik

De ‘ik’ in de definitie van pu maakt het een persoonlijk woord. Jouw pu is anders dan de mijne. Iets kan wel pu voor mij zijn en niet voor jou en andersom. Iedereen heeft zijn eigen pu. Ik weet bijvoorbeeld waarom ik mijn wenkbrauw optrek bij die ene opmerking, er is een grote kans dat jij dat dan niet weet.

Nu

Pu is veranderend. Iets kan nu pu zijn voor je en later niet. Of andersom. De verzameling van wat je niet weet en begrijpt verandert voortdurend. Wanneer je geen Spaans spreekt dan is die taal vandaag pu. Begin je morgen een opleiding Spaans dan is het volgend jaar alweer een stuk minder pu.

Weet of begrijp

“Alles wat ik nu niet weet of begrijp”. Je kan iets weten, maar niet begrijpen. Dat heb ik bijvoorbeeld met de Holocaust. Ik weet dat het is gebeurd, hoe het is gebeurd, maar heb toch het gevoel dat ik het niet werkelijk begrijp. De holocaust, hoewel ik er veel van weet, is pu voor mij, omdat ik het niet begrijp.

Natuur

Waarom is er een nieuw woord nodig voor ‘niet-weten’? We hebben toch al ‘niet-weten’, of ‘het onbekende’, of ‘het mysterie’.

‘Niet-weten’ is een negatief begrip, er zit een ontkenning in. Wat dat betekent voor ons brein is dat ons brein focust op het positieve begrip, in dit geval ‘weten’. Het ziet dan de ontkenning als het ontbreken ervan.

Wanneer je er een positief begrip van maakt, een woord zonder ontkenning erin, pu, bijvoorbeeld, dan merkt je bewustzijn dat wat pu is op. Door het positieve kenmerk van het woord wordt het zichtbaar. Dat wat pu is blijft zichtbaar in je brein. Het licht als het ware op. Als je datzelfde niet-weten noemt, dan wordt het juist een beetje donkerder, wat je wél weet, krijgt dan de nadruk.

Wanneer iemand zegt: ik weet niet hoe een computerchip werkt, dan denk je vanzelf aan die computerchip. Wanneer iemand zegt: de werking van de computerchip is pu, dan ligt de focus op pu. Dan kun je denken: oh, maar voor mij is het niet pu. Of, wat snap ik zelf wel en niet van die computerchip. Pu als ‘positief’ begrip, neemt ruimte in, in ons bewustzijn.

Daarbij is pu een ander woord dan enkel ‘niet-weten’. Pu is een persoonlijke, veranderende abstractie.

Woorden hebben effect in ons bewustzijn.

Wanneer je in de natuur wandelt en je hebt weinig kennis van planten en dieren, dan kun je genieten van de kleuren, de geuren, het geluid. Als je een volgende keer wandelt in hetzelfde bos, maar je neemt iemand mee met veel kennis over planten en dieren, dan kijk je anders. Je gaat de verschillende planten meer opmerken. Door het kennen van de namen kun je makkelijker er verhalen en eigenschappen bij onthouden. Je gaat dat ene geluid van dat ene vogeltje opmerken, door de naam die er aan gegeven wordt.

Door het woord pu gaan we zien wat we niet weten en niet begrijpen en dat verandert hoe we naar de wereld kijken.

Overal

Door een woord als pu te gebruiken wordt niet-weten zichtbaar. Je gaat het zien in je dagelijks leven. In de supermarkt, tijdens het wandelen in de stad, tijdens je werk. Je gaat overal pu tegenkomen.

Doos

Pu is een verzameling van alles wat je nu niet weet of begrijpt. Dat kan gaan over “de zin van het leven” of over “ik weet niet hoeveel eieren ik nog in mijn koelkast heb” wanneer je in de supermarkt loopt. Wanneer je iets als pu hebt geïdentificeerd heb je het als het ware in een doos gestopt met “pu” er op. Het zit er in en is erkend. Het kan dat je er geen oplossing voor hebt, maar dat betekent ook dat je nu wéét dat je er op dit moment geen oplossing voor hebt. Je hebt het erkend als pu en kunt het voor nu laten rusten. Je stopt het in de pu-doos en kunt door met wat je wel weet. Wanneer je weer wat tijd hebt en je opent de pu-doos, dan komen alle pu-elementen er uit en kun je gaan kijken of er wat is veranderd. Wellicht kun je sommigen nu wel oplossen of in een ander perspectief zien en zijn ze geen pu meer. Anderen stop je weer terug, ze zijn nog steeds pu.

Door het woord pu heb je meer en actievere invloed op hoe je omgaat met wat je niet weet.

Perspectief

Door pu te gebruiken ging ik beter zien wat ik weet en niet weet. Het veranderde mijn perspectief.

Wanneer je al onze kennis ziet als een eiland in een zee van niet-weten, dan vormt pu een boot om te varen op deze zee.

Zonder boot weet je wel dat er van alles is dat je niet weet, maar je kijkt vanaf het eiland naar die zee. Met boot kun je de zee op en krijg je een heel ander beeld over hoe groot de zee is ten opzichte van het eiland.

Door pu zag ik beter hoe veel niet-weten er is ten opzichte van wat we wel weten. Niet-weten werd er minder eng door. Pu maakte niet-weten beter hanteerbaar.

Praktisch

Door van niet-weten een rationeel woord te maken wordt het hanteerbaar voor ons brein. We kunnen het categoriseren, indelen, gebruiken in beslissingen, gebruiken in software. We maken niet-weten praktisch bruikbaar, door het pu te noemen en door het pu-symbool te gebruiken. In een onbegrijpelijke wereld is pu een pijler voor het verstand. Door de overweldigende hoeveelheid niet-weten een naam te geven en daarmee te kunnen categoriseren, geven we ons verstand een basis om te kunnen functioneren in de leegte en in de onbegrijpelijke leefwereld.

Er zijn vele soorten categorieën van pu mogelijk. Een indeling kan zijn:

Met deze 3 categorieën ga je dan anders om. De oplosbare zet je bijvoorbeeld in een takenlijst. De vermijdbare deel je met anderen: vermijd dit ook. De erkenbare pu kan van invloed zijn op de vraag die je hebt gesteld.

Wetenschap

Om meer te snappen over wat pu is en wat niet, kunnen we theorieën gaan maken over waar weten ophoudt en pu begint. Zijn er grenzen tussen weten en niet-weten?

Kunnen we beter snappen waar ons begrip van de wereld ophoudt?

Een voordeel daarvan zou kunnen zijn dat we minder vaak die grens per ongeluk over gaan en daardoor verkeerde beslissingen maken.

Er lijken mij 2 verwante grenzen te zijn tussen weten en pu:

De tweede grens is belangrijk: Wanneer mensen die overschrijden, zonder zich ervan bewust te zijn, maken ze al gauw conclusies die ze niet kunnen en mogen trekken. Er zit te veel pu in hun redenering zonder dat het zichtbaar is.

Door pu zichtbaar te maken en er theorievorming op los te laten zullen we beter snappen wanneer we conclusies mogen trekken.

Wanneer we theorieën hebben over waar weten eindigt en pu begint, zullen wetenschappers, politici en andere gezagsdragers zich moeten verantwoorden waarom ze die grens over gaan. Het kan zijn dat ze gelijk hebben en we de theorie moeten aanpassen, maar dat zal een uitzondering zijn. Theorievorming over pu zal er voor zorgen dat er minder vaak conclusies getrokken worden die de grenzen van weten overschrijdt.

Theorievorming rondom pu kan de wetenschap beter maken.

Er zijn nu al een aantal grenzen aan te geven.

Complexiteit

Ons verstand is minder goed in complexe situaties dan in simpele. Computers zijn heel ingewikkeld, maar uiteindelijk zijn ze logisch te begrijpen. Mensen en samenlevingen zijn dat niet.

Het verschil zit hem er in dat computers (in opzet) lineair werken en samenlevingen non-lineair. In samenlevingen reageren mensen op elkaar. Een oneindig klein detail, bijvoorbeeld even afgeleid zijn op het moment dat je de weg oversteekt, kan enorme gevolgen hebben. De automobilist schrikt van je, wijkt overdreven uit en botst op een tegenligger. Jouw seconde van onoplettendheid heeft grote invloed op het leven van alle mensen in beide auto's. En op de omstanders die getuige waren van het ongeluk.

Het zijn details als dit die bepalen hoe je leven verloopt. Wanneer heel kleine oorzaken, zulke grote gevolgen kunnen hebben en waar al die gevolgen weer oorzaken kunnen zijn van grote gevolgen, dan spreek je van non-lineariteit. In veel gevallen kun je zeggen dat non-lineaire system slecht voorspelbaar zijn. Anders gezegd: de toekomst in non-lineaire systemen is pu.

Waar zijn de non-lineaire systemen in ons dagelijks leven? Als je reageert op wat een ander zegt of doet, dan zit je in een non-lineair systeem. Dat gebeurt eigenlijk de hele dag door. Ons hele dagelijks leven is een non-lineair systeem. Voorspellen ervan is in grote mate pu (en dat zal ook zo blijven).

De belangrijke zaken: of je geboren wordt, wie je tegenkomt en jou ook leuk vindt, welke kinderen je krijgt, hoe en wanneer je sterft. Allemaal volledig onvoorspelbaar. Allemaal pu.

Bij voorspellingen is de grens tussen lineaire en non-lineaire systemen een grens tussen weten en pu.

Kwantummechanica

Bij subatomaire deeltjes kun je of de plek of de impuls meten, maar niet allebei. Het gevolg van deze onzekerheidsrelatie van Heisenberg is dat van een subatomair deeltje noch het verleden, noch het toekomstige gedrag met zekerheid gekend kan worden.

Ook in de kwantummechanica zijn er grenzen tussen weten en pu die fundamenteel lijken te zijn.

Gödel

Een andere grens tussen weten en pu is geleverd door K. Gödel.

Gödel laat zien dat elk stelsel dat gebaseerd is op regels nooit volledig kan zijn. Het maakt niet uit hoe zuiver je redeneert: in het hart van het redeneren zelf zit de eigenschap dat je stellingen kunt hebben die noch bewezen noch ontkracht kunnen worden. We weten dus zeker dat we sommige dingen niet kunnen weten.

Theorievorming


De theorievorming rondom non-lineariteit en de theorie van Gödel zijn uitgewerkt. De ontwikkelingen in kwantummechanica gaan snel. Dat er op korte termijn wijzigingen komen in ons besef van voorspelbaarheid in non-lineaire systemen lijkt klein. In de kwantummechanica is misschien nog een ander perspectief mogelijk, die een andere kijk geeft op de voorspelbaarheid van subatomaire deeltjes. Non-lineaire voorspelbaarheid kan goed voorbij de grens liggen waarvan we met redelijke zekerheid kunnen zeggen: die kúnnen we niet over. Wanneer iemand die grens in een gesprek over steekt, mag je zeggen: dat mag niet, dat is voor iedereen pu.

Op dit moment is dat ook zo voor de voorspelbaarheid van subatomaire deeltjes. Op dit moment is het niet redelijk om die voorspelbaarheid te suggereren. Mocht de kennis van de wetenschap veranderen, dan wordt dat heel misschien nog wel eens anders.

Rationeel woord

Niet-weten wordt tegenwoordig vaak gebruikt om je verstand tot rust te brengen en daardoor ruimte te scheppen voor intuïtie of gevoel.

Een heel belangrijke en heel wijze denkwijze.

Maar de Mirdan-filosofie heeft niet-weten juist nodig om het verstand te kunnen gebruiken. Vanuit de leegte was er iets nodig om de methoden van het verstand grip te geven. Pu is nodig om die leegte te benoemen en rationeel te kunnen hanteren.

Pu is een rationele manier om met niet-weten om te gaan.

Sloopkogel

Tegelijkertijd is pu een heel vervelend woord. Zien hoeveel je niet weet of begrijpt maakt ook kwetsbaar. De toekomst die onvoorspelbaar is. Niet weten wanneer je dood gaat of ziek wordt. Zien hoe afhankelijk je bedrijf is van die ene werknemer. Zien hoe weinig we weten van ons lichaam, of de biosfeer van de aarde, van ons bewustzijn, of hoe economie werkt. Wanneer je pu actief gebruikt om op zoek te gaan naar niet-weten, dan worden je veel illusies ontnomen. Pu fungeert dan als sloopkogel van het wensweten. Er blijft een kwetsbaardere wereld over. Met minder veiligheid.

Pu als rationeel begrip laat maar een flinterdun randje over van de rede. Ons verstand kan een heleboel, maar oude verwachtingen uit de verlichting kan het niet dragen.

Pu laat de gaten zien binnen onze rationele systemen. Het laat zien hoe transparant de structuren zijn, die we met ons verstand hebben opgetuigd. In die gaten, zien we de leegte weer.

Pu alleen kan ons platform niet dragen. Er is zoveel dat we niet weten en waarvan we niet weten hoe we daar mee om moeten gaan.

Het is waardevol hoe het woord pu ons verstand activeert in de leegte. Het maakt contact tussen wat ons verstand wel kan en de leegte. Maar het is niet genoeg. Wat weten we wel? Hoe moeten we omgaan met die kwetsbaarheid die pu ons toont?