Pijlers

Er zijn vele varianten van de leegte. Veel mensen ervaren die varianten anders. Daarbij gebruiken ze ook nog andere woorden en begrippen. Deze begripsverwarring maakt spreken over leegte lastig. Wanneer je te maken hebt met ‘de leegte’ kunnen dat hele persoonlijke en belangrijke gebeurtenissen zijn. Wanneer anderen dan hele andere ervaringen lijken te hebben of er andere woorden en conclusies uit trekken, dan lijkt het net of jouw ervaring minder telt. Toch denk ik dat het belangrijk is er over te spreken. Maar zie het wel als mijn ervaringen, mijn taal. En hou de jouwe in stand.

Ikzelf onderken ‘het niks’, ‘de ruimtelijke leegte’ en ‘de flardenleegte’.

‘Het niks’ is een ervaring zonder tijd, zonder ruimte, zonder woorden. Zo weinig dat er nauwelijks een ervaring is.

‘De ruimtelijke leegte’ lijkt op ‘het niks’, maar dan is er wél een besef van een hele grote leegte. Groot genoeg om er in te zweven en geen einde te zien.

‘De flardenleegte’ lijkt op de ‘ruimtelijke leegte’, maar er komen flarden in voor. Gedachten, beelden, gevoelens. Maar geen ervan heeft grip, ze komen en ze gaan.

De leegte kan eng zijn. Het kan een existentiële crisis veroorzaken. Een manier om de leegte te verdrijven is om een absolute waarheid te vinden, waarop je je innerlijke wereld kan opbouwen. Maar dan moet je iets zeker weten. Dat is me niet gelukt.

Je kan ook proberen te leven met de leegte. Wanneer je dat kan, ben je vrijer om een waarheid die je mocht tegenkomen te omarmen of te verwerpen. De engheid van de leegte is dan geen belemmering meer om welke ogenschijnlijke waarheid dan ook te verwerpen. Of te omarmen. Als je eerst kan leven met de leegte en je komt ooit een waarheid tegen, die je niet kàn negeren, dan kun je die waarheid vrijuit toelaten. Er is geen twijfel nodig of je die waarheid enkel omarmt omdat je de leegte niet aankan.

Zo lang die waarheid zich echter niet aandient, kun je in de leegte blijven. En misschien blijken we die waarheid dan wel helemaal niet echt nodig te hebben.

Mijn leegte voelde als enorm. Tegelijkertijd vroeg het dagelijks leven van alles van me. Ik had een goed verstand, maar wanneer het dagelijks leven mijn verstand nodig had en ik probeerde het een basis te geven in de innerlijke wereld, dan viel alles wat ik dacht weg in de leegte. Wanneer mijn dagelijks leven vroeg: wat is de zin van wat ik doe? Dan zei de innerlijke wereld niks, gaf geen antwoord.

Om toch gebruik te kunnen maken van mijn verstand zocht ik een manier om vanuit de leegte en de flarden die daar voorbij kwamen, een structuur op te bouwen.

Ik zocht naar woorden in de flardenleegte, die de leegte erkennen én de leefwereld kunnen ondersteunen.

Woorden

Maar wat zijn dat eigenlijk, woorden?

Om eerlijk te zijn, vind ik dat een raadsel. We kunnen er heel veel mee. Elkaar begroeten, formulieren mee maken, boeken mee schrijven. Heel veelzijdig zijn ze.

Ze komen in verschillende varianten. Woorden voor onszelf, die noemen we gedachten. Woorden die we uitspreken. En woorden die we opschrijven en lezen.

Die varianten hebben verschillende eigenschappen. Woorden in onze gedachten komen snel en gaan snel. Ze wervelen een beetje.

Woorden die we in een gesprek gebruiken hebben de neiging om zich aan te passen aan de ander. We maken een soort betekenisveld met de ander. Bij sommige mensen praat je over andere zaken dan bij anderen. En bij sommigen betekenen de woorden zelfs iets anders.

Bij woorden die we schrijven verzinnen we dat betekenisveld. We passen het aan aan wie we denken dat het gaat lezen. Maar er is geen terugkoppeling. Je hebt minder mogelijkheden om na te gaan of de ander het wel begrijpt. Bij woorden die we schrijven mist ook de werveling van onze gedachten.

Als lezer verzinnen we dat betekenisveld ook. Ook als lezer hebben we maar weinig terugkoppeling of de schrijver het wel heeft bedoeld zoals wij het begrijpen.

Stel dat we de betekenis van wat woorden zijn zouden willen weten. Hoe zou dat moeten? We kunnen er geen woorden voor gebruiken. Dat zou hetzelfde zijn als de fundering van je huis bouwen op de fundering van je huis. Op magische wijze zouden we dan woorden gebruiken om betekenis aan zichzelf te geven. De woorden waarmee we betekenis zouden geven aan woorden, hebben, voordat we die betekenis hebben gegeven, zélf nog geen betekenis. Die betekenisloze woorden kunnen geen betekenis geven aan zichzelf of aan andere woorden. De betekenis van woorden kan niet gegrond worden met woorden. Dus de gronding van de betekenis van woorden huist in het mysterie. In iets anders dan woorden.

Maar wat dan? Ik weet het niet. We gebruiken woorden omdat we ze gebruiken. Ze zijn nuttig in van alles en nog wat. Maar we kunnen ze niet goed begrijpen. We weten ook niet precies waar we ze voor kunnen gaan gebruiken. Het is een raadsel en een ontdekkingstocht.

Kúnnen we woorden gebruiken om de leegte te combineren met de leefwereld?

We kunnen het proberen.

Platform

Ik heb uiteindelijk vier van die woorden gevonden. Ze zweven in de leegte. Ze zijn los van elkaar te gebruiken, maar ze hebben ook met elkaar te maken. Ze vormen een verbinding met elkaar. Ze vormen samen een soort platform in de leegte, een ruimtevlot. Deze nieuwe woorden, deze pijlers van het platform, zijn er niet om de leegte te verdrijven, maar om er mee om te kunnen gaan.

Op het platform kunnen andere woorden en beelden gestapeld worden , die je geest structureren. Zonder dat ze als de flarden in de leegte enkel komen en gaan.

Op deze manier blijft de leegte. Je houdt er contact mee. Maar je bouwt tegelijkertijd in de leegte een structuur. De vier woorden en hun betekenissen heb ik zelf gekozen. En toen ze stevigheid boden, hield ik ze.

Zo kan ik nu vanuit de zinloosheid van de leegte, via het platform, soms zin geven aan de gebeurtenissen uit het dagelijks leven. Op mijn persoonlijke manier.

Je kan, als je net zo’n platform zou hebben, het hele platform ook zo weer wegdenken en dan ben je onmiddellijk weer in de leegte, waar er geen grip is en de kloof met het dagelijks leven weer immens is. Maar als je dagelijks leven ondersteuning vraagt vanuit je innerlijke wereld, dan komen de woorden die de pijlers van het platform vormen al gauw weer terug, bij mij althans.

Het platform is een hulpmiddel, die vaak handig is, soms niet.

De vier woorden vertegenwoordigen geen waarheid, het zijn persoonlijke hulpmiddelen om de leegte te kunnen combineren met de leefwereld.

De vier woorden staan als stippen in de mirdanafbeelding:

Ik nodig je uit om kennis te nemen van mijn woorden, mijn platform in de leegte. En om daarna zelf aan de slag te gaan. Werken deze woorden voor jou? Of heb je andere woorden nodig? Een ander platform in de leegte?